TÜRK-ERMENİ İLİŞKİLERİNDE YENİ BİR YOL: “Her şeyi devletten beklememek lazım, sivil toplum iş başına!
Toplantı Sonuç Raporu
11-12 Şubat 2010 tarihlerinde, Alternatif Politikalar Merkezi’nin ev sahipliğiyle, Ankara’da “Türkiye-Ermenistan İlişkilerinin Normalleşme Süreci” konulu bir yuvarlak masa toplantısı düzenlendi.
Ermenistan ve Gürcistan’dan Ermeni kökenli sivil toplum kuruluşu temsilcilerinin katıldığı söz konusu toplantıya:
Ermenistan’dan;
Kafkas Enstitüsü Direktörü Alexander ISKANDARYAN,
Politika ve Hukuki Çalışmaları Merkezi Başkanı Büyükelçi Dr. David SHAHNAZARYAN,
Erivan Basın Kulübü Başkanı Boris NAVASARDYAN,
Gürcistan’dan;
Çok Uluslu Gürcistan Halk Hareketi Başkanı Arnold STEPANIAN,
Ortak Evimiz Gürcistan Derneği Başkanı Samvel AGHIKYAN,
Türkiye’den;
Bilkent Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı Doç. Dr. Ersel AYDINLI,
Okan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa KOÇAK,
Kocaeli Üniversitesi İİBF Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Kenan AYDIN,
Türk-Ermeni İş Konseyi Eş Başkanı Kaan SOYAK,
Alternatif Politikalar Merkezi Başkanı Dr. Mahmut KOÇAK ve Merkezin üyeleri iştirak ettiler.
- Toplantı esnasında Türk ve Ermeni halklarının ortak noktaları ön plana çıkarılmaya çalışıldı. Bu çerçevede ortak tarihe sahip iki halkın, karşılıklı ilişkilerinde hiçbir dönemde yalnız kalamadığı ve bölgede etkili olan/olmaya çalışan bölge dışı güçlerin daima iki halkın iradesine tesir etmeye çalıştığı tespiti yapıldı. Sonuç itibariyle, bölgesel konularda diğer aktörlerin de katılımının kaçınılmaz olduğu kabul edilmekle birlikte ikili ilişkilerde Türkiye ve Ermenistan’ın baş başa kalması gerektiği vurgulandı.
- Sorunların çözümü için ön şart olarak sorunların çözülmesinin gösterilmesinin paradoksal bir durum yarattığının dile getirildiği toplantıda, tarihsel sorunlar, günümüzdeki yansımaları açısından ele alındı. Tarihte meydana gelen olayların tanımlanması konusunda kısır bir tartışmaya girilmeksizin gerçekleştirilen görüşmelerde, Türkiye ve Ermenistan arasındaki ilişkiler için hareket noktasının tarih olmaması gerektiği kabul edildi. Bu noktada tarihi olayların unutulmasının mümkün olmadığı ancak geleceği geliştirmek için tarihe saplanıp kalınmaması gerektiği kabul edildi.
- Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki Karabağ Sorunu konusunda iki taraf da görüşlerini dile getirdi ve tüm tarafların Karabağ Sorunu üzerinde sorumluluk taşıdıkları tescil edildi.
- Türkiye ve Ermenistan arasında imzalanan Protokoller hakkında Ermenistan Anayasa Mahkemesi’nin vermiş olduğu karar yorumlarına rağmen Ermenistan tarafından protokollerin onayına imkan vermesi açısından, toplantıya katılanların büyük çoğunluğu tarafından olumlu nitelendirildi. Bu çerçevede protokollerin uygulanmasına ilişkin sorumluluğun Ermenistan’ın “Yürütme” makamı olan hükümette olduğu, bu nedenle Ermenistan Anayasa Mahkemesi’nin kararındaki hüküm maddesinin olumlu olmasının, protokollerin uygulanması için yeterli olduğu vurgulandı.
- Türkiye ve Ermenistan arasındaki yakınlaşmanın ekonomik boyutuna da değinilen toplantıda özellikle Ermenistan’daki iş sahaları ve Türkiye’de bulunan çok sayıdaki kaçak Ermeni işçinin durumu konuşuldu. Ayrıca Ermenistan’ın, içinde bulunduğu izole durumdan kurtulması için Türkiye ile olan ilişkilerini normalleştirmesi gerektiği vurgulandı. Bu çerçevede Kafkasya’nın en önemli sorununun fakirlik olduğu ve Türkiye’nin son yıllarda bölgesinde oynadığı rol ve kat ettiği mesafe dile getirilerek, yeni dünya düzeninde aktif bir rol üstlenen Türkiye’nin bölgesindeki ülkelerin önündeki en mantıklı seçeneğin bu sürece katılmak olduğu vurgulandı.
- Yakınlaşma ve normalleşme süreci açısından dile getirilen en kritik konu ise protokollerin başarısız olması durumunda ortaya çıkacak durumdu. Buna göre bazı katılımcılar tarafından, sürecin başarısızlığa uğramasının, Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin eskisinden de kötü bir duruma gelme riski taşıdığı ifade edildi. Bu çerçevede sivil toplum örgütlerinin sahip olduğu misyonun çok hayati olduğu ve bu misyonun biran önce yerine getirilmesi gerektiği vurgulandı.
- Toplantıda ayrıca protokollerin işlemesi ve genel olarak sorunların çözülmesi için iki ülke halkları arasındaki diyalogun tek yol olduğu, bu noktada sivil toplum kuruluşlarına büyük bir sorumluluk düştüğü ifade edilerek Alternatif Politikalar Merkezi tarafından gerçekleştirilen etkinliğin devam edecek bir toplantılar serisinin başlangıcı olması yönünde görüş birliğine varıldı.
