Geçtiğimiz hafta Kuzey Irakta yapılan parlamento ve başkanlık seçimleri sonuçları “sürpriz bir gelişme” olarak karşılansada; bu sonucun yaşanacağı yıllar öncesinden beklenmekteydi.

1946’da KDP, 1975 yılında ise KYB, Kuzey Irakta  siyasi ve askeri mücadeleye başladı. Bu arada irili ufaklı; sosyalist, komünist ve İslamcılar dan oluşan çok sayıda parti kurulsa da yaşama şansı bulamadı. Sami Abdurrahman liderliğindeki sol parti KDP’ye diğerleri de KYB’ye katılarak bu partiler içinde mücadelelerine devam etti.

Her iki partide farklı siyasal geleneği temsil etmektedir. KDP bir aşiret partisi,1946 dan bu yana süren bir silahlı mücadele geleneği olan ve saygı duyulan bir aşiret partisi konumundayken, 1975 yılında Celal Talabani tarafından kurulan KYB ise bir ittifaklar partisi olarak karşımıza çıkmaktadır.  KYB'nin arkasında bir aşiret ya da aile geleneği bulunmamakta; KYB Talabani’nin karizmatik liderliğinin ve şehirlilerin partisi olarak bilinmektedir.
 
Nuşirvan Mustafa’ya gelirsek, kendisi uzun yıllar KYB içerisinde ikinci adamlığı ve muhalefeti temsil ediyordu. Celal Talabani'den kopuşu aslında 2004 yılında başladı. Mustafa o dönem KYB kongresinde, parti içinde reform taleplerini içeren bir plan sundu. Ancak bu, Celal Talabani'nin liderliğine karşı bir darbe girişimi olarak algılandı. Parti kongresinde Talabani’nin emekli olup İngiltere’ye yerleşmesi önerildi. Plan başarıya ulaşmaya yakın iken KDP lideri Mesut Barzani’nin tavrı ve müdahalesiyle son anda önlendi. Son  ayrılık 2006 yılında oldu ve Nuşirvan Mustafa KYB başkan yardımcılığından istifa ederek KYB ve Talabani’ye karşı yolsuzluklarla mücadeleyi öne çıkartan bir muhalefete başladı.Kuzey Irak’ın; siyasetinin rüşvet, yolsuzluk ve adam kayırma faaliyetlerine yenik düştüğünü dile getiren Mustafa, Ocak ayında Değişim hareketini başlatarak seçimlere hazırlandı. Seçim çalışmalarında yolsuzlukları ve adam kayırmayı öne çıkartan değişim hareketi lideri Nuşirvan Mustafa, özellikle KYB’nin kalesi durumundaki Süleymaniye ve ilçelerinde büyük başarı elde etti. Irak’ın Kuzey bölgesinde Soran-Behdinan çelişkisi nedeniyle Erbil ve Duhok’ta fazla başarı elde edemedi. Nuşirvan Mustafa’nın bu bölgelerdeki başarısının ardında yatan diğer bir neden de Mustafa’nın lideri olduğu Rızgari örgütü aracılığıyla Saddam’a karşı Süleymaniye bölgesinde savaşarak “efsanevi komutan” lakabını almasıydı.
Nuşirvan Mustafa ve listesi aslında şehirleşmeyi temsil ediyordu ancak bu seçimlerde,  Barzani-Talabani ailesine karşı olan tüm güçler, değişim listesini desteklediler.
Eskiden İslamcı partilere yönelen en Sol’dan, Ensar el İslam liderine kadar muhalif güçler,bu seçimlerde değişim listesini desteklediler.

Yeni dönemde yolsuzlukların üzerine gidilmez, sosyal adalet ve sosyal gelir dağılımı dengesi sağlanamaz, halka refah getirilemez ise; Nuşirvan Mustafa liderliğindeki Değişim grubu daha da güçlenecektir.
 
Nuşirvan Mustafa ve Değişim hareketinin asıl etkisi, eskiden islamcıların temsil ettiği muhalefetin, bundan böyle Nuşirvan Mustafa ve Değişim Hareketi tarafından temsil edilecek olmasıdır. Yani Kuzey Irakta siyasi muhalefet geleceğinin, islami olmaktan çıkarılıp liberal sol bir harekete dönüştürülmesidir. Bölgeyi Filistin’le karşılaştıranlar, KDP ile KYB’yi Fetih hareketi olarak değerlendirip, bir  Hamas bekliyorlardı ancak bu kesimler Kuzey Irak’ta siyasal İslam’ı temsil eden partilerin değil de Değişim Listesinin başarılı olmasını sürpriz olarak gördüler.

Bu anlamda Nuşirvan Mustafa hareketinin başarılı olması, KDP ve KYB’ye değil asıl siyasal islamı temsil eden partilere darbe vurmuş oldu. Nuşirvan Mustafa ve Değişim Hareketi olmasaydı bu boşluğu bölgedeki islamcı partiler dolduracak ve seçimlerde büyük oranda oy alabileceklerdi.

Nuşirvan Mustafa’nın liberal Sol bir projeyle ortaya çıkması, siyasal İslam hareketlerin ilerlemesi ve güç kazanmasını engellemiş oldu.

Gelinen süreçten sonra Değişim hareketinin önce partileşerek, ardından da muhalefeti daha da sertleştirerek güç kazanacağı öngörülmektedir. Zira bir şehirleşme hareketi olan Değişim Hareketi, giderek şehirleşen ve iletişimdeki gelişmenin Kuzey Iraktaki gelişmeye paralel olarak kendini daha iyi anlatmaya başlamasıyla da birlikte kitle üzerinde olumlu etki yaratacaktır.

KDP ve KYB’de yıllarca yerleşmiş olan hantal ve kayırmacı yapının kısa vadede değişmesi beklenmemektedir. Bu nedenle de Değişim Hareketinin önümüzdeki dönemde yönetime ortak olması sürpriz sayılmamalıdır.

Nevzat Bingöl